Yazılım

Mobil Uygulama mı, Mobil Uyumlu Web Sitesi mi? İşletmeniz İçin Hangisi Gerekli?

Mobil uyumlu web sitesi, yüklenebilir web uygulaması (PWA) ve mağaza uygulaması arasındaki farklar; hangisinin hangi durumda gerektiği, mağaza kuralları ve hesap ücretleri, Google'ın mobil öncelikli dizine eklemesi. Google, Apple ve web.dev kaynaklarına dayanan bir karar rehberi.

"Bize bir mobil uygulama lazım" cümlesi, yazılım görüşmelerinde sık duyulan bir istek. Bazen gerçekten doğru bir karardır; bazen de asıl ihtiyaç, telefonda iyi çalışan bir web sitesidir. Uygulama geliştirmek ve yayında tutmak ayrı bir emek ve bakım gerektirdiği için bu ayrımı baştan doğru yapmak önemlidir.

Bu yazıda üç seçeneği, yani mobil uyumlu web sitesini, yüklenebilir web uygulamasını (PWA) ve mağazadan indirilen mobil uygulamayı karşılaştırıyor; hangisinin hangi durumda öne çıktığını anlatıyoruz. Bilgiler Google, Apple ve web.dev'in resmî belgelerine dayanıyor.

Üç seçenek: kısa tanımlar

Mobil uyumlu web sitesi: Ekran boyutuna göre kendini düzenleyen, telefonda da bilgisayarda da aynı adresten açılan sitedir. Ziyaretçi hiçbir şey yüklemeden tarayıcıdan erişir. Google, bunun için duyarlı (responsive) tasarımı önerir ve uygulaması ile bakımı en kolay yöntem olduğunu belirtir (Google Search Central: Mobil öncelikli dizine ekleme).

Yüklenebilir web uygulaması (PWA): Web teknolojileriyle yapılan ama ana ekrana eklenip ayrı bir pencerede uygulama gibi açılabilen sitelerdir. web.dev, PWA'ları tek bir kod tabanıyla her cihazdaki web kullanıcısına ulaşmanın bir yolu olarak tanımlar (web.dev: PWA nedir?).

Mağaza uygulaması (yerel uygulama): App Store veya Google Play'den indirilen, telefonun işletim sistemi için geliştirilen uygulamadır. Telefonun donanım ve sistem özelliklerine en geniş erişimi sağlar; ancak her mağazanın kurallarına ve inceleme sürecine tabidir.

Mobil uyumlu site neden ilk adımdır?

Müşterilerinizin sizi ilk bulduğu yer genellikle bir arama sonucu, bir paylaşım bağlantısı ya da bir haritadır. Bu noktada karşılarına çıkan şey bir web sayfasıdır; uygulama indirmeleri için önce sitenize ulaşmaları gerekir.

Google açısından da durum nettir: Google, bir sitenin içeriğini dizine eklerken ve sıralarken mobil sürümünü kullanır. Bu yüzden mobil sitenin, masaüstü sitesiyle aynı içeriği barındırması gerekir (Google Search Central: Mobil öncelikli dizine ekleme). Telefonda eksik ya da bozuk görünen bir site, hem ziyaretçiyi hem de arama görünürlüğünü olumsuz etkiler.

Bir mobil uygulama, iyi bir web sitesinin yerini tutmaz. Uygulaması olan işletmelerin de çoğu, yeni müşteriye ulaşmak için web sitesine ihtiyaç duyar. Sitenin telefondaki hızı ve deneyimi için Site Hızı Neden Önemli? yazımıza da göz atabilirsiniz.

Mobil uygulama ne zaman anlam kazanır?

Ayrı bir uygulama, aşağıdaki durumlardan biri ya da birkaçı geçerliyse ciddi biçimde değerlendirilmeye değer:

  • Sık ve düzenli kullanım: Müşterileriniz sizinle haftada birkaç kez etkileşime giriyorsa (sipariş, randevu, rezervasyon, sadakat programı, hesap takibi gibi), ana ekranda duran bir uygulama işi kolaylaştırır.
  • Telefon özelliklerine derin erişim: Kamera ile sürekli tarama, arka planda konum takibi, Bluetooth ile cihaz bağlantısı gibi işlevler, web'den çok uygulama tarafında güçlüdür.
  • Çevrimdışı çalışma: Sahada bağlantı olmadan veri girip daha sonra eşitleme gerekiyorsa (servis ekipleri, depo sayımı gibi) uygulama daha uygun olabilir. Ancak PWA'lar da zayıf ya da kesik bağlantıda çalışabilecek biçimde tasarlanabilir.
  • İç kullanım: Yalnızca çalışanlarınızın kullanacağı bir saha ya da operasyon aracı, müşteri sitesinden bağımsız bir uygulama olarak planlanabilir.
  • Uygulamanın kendisi ürünse: İşinizin merkezinde bir dijital hizmet varsa (ör. bir rezervasyon platformu ya da üyelik uygulaması), uygulama ürününüzün ta kendisidir.

Bu durumların hiçbiri geçerli değilse, yani müşteri sizi ara sıra ziyaret edip bilgi alıyor, iletişime geçiyor ya da teklif istiyorsa, iyi tasarlanmış bir web sitesi çoğu zaman yeterlidir.

"Siteyi uygulamaya dönüştürelim" yaklaşımı neden işe yaramaz?

Sık karşılaşılan bir fikir, mevcut web sitesini bir uygulama kabının içine koyup mağazaya yüklemektir. Mağaza kuralları bu yaklaşıma sıcak bakmaz.

Apple'ın App Store inceleme yönergelerinin "Asgari İşlevsellik" maddesine göre uygulama, paketlenmiş bir web sitesinin ötesine geçen özellikler, içerik ve arayüz sunmalıdır. Kataloglar dışında, ağırlıklı olarak pazarlama materyali, reklam, web kırpıntısı, içerik toplayıcı ya da bağlantı listesinden oluşan uygulamalar kabul görmez. Apple aynı belgede, mağaza modeli uygun değilse Safari'nin iyi bir web deneyimi sunduğunu da hatırlatır (Apple: App Store İnceleme Yönergeleri).

Google Play de yalnızca sınırlı işlev ve içerik sunan uygulamalara izin vermediğini belirtir (Play Console Yardım: İşlevsellik, içerik ve kullanıcı deneyimi). Spam politikası ise asıl amacı, site sahibinin izni olmadan bir web sitesini web görünümü içinde göstermek olan uygulamaları yasaklar (Play Console Yardım: Spam).

Kısacası bir uygulama yapılacaksa, sitenin sunamadığı gerçek bir işlev için yapılmalıdır.

Arada bir seçenek: yüklenebilir web uygulaması (PWA)

PWA, web sitesi ile uygulama arasında bir orta yol sunar. Kullanıcı siteyi ana ekranına ekleyebilir; site ayrı bir pencerede, tarayıcı arayüzü olmadan açılır. Tek kod tabanı hem web hem de yüklü sürüm için çalışır ve mağaza incelemesine gerek yoktur.

Desteğin platforma göre değiştiğini bilmek gerekir (web.dev: PWA kurulumu):

  • Masaüstünde Chrome ve Microsoft Edge, Windows, macOS, Linux ve Chromebook'larda PWA kurulumunu destekler; macOS'taki Safari ise bu kurulumu desteklemez.
  • Android'de Chrome başta olmak üzere birçok tarayıcı PWA'yı ana ekrana ekleyebilir.
  • iPhone ve iPad'de otomatik bir kurulum istemi yoktur; kullanıcı Safari'nin paylaş menüsünden "Ana Ekrana Ekle" seçeneğini kendisi kullanmalıdır.

Bildirim tarafında da önemli bir gelişme oldu: Apple, iOS ve iPadOS 16.4 ile ana ekrana eklenmiş web uygulamalarına web bildirimi desteği getirdi. Bunun için web uygulamasının ana ekrana eklenmiş olması ve bildirim izninin kullanıcının bir etkileşimine yanıt olarak istenmesi gerekir (WebKit: iOS ve iPadOS'ta web uygulamaları için Web Push).

PWA, müşterinin sizi sık kullandığı ama telefonun derin özelliklerine ihtiyaç duymadığınız durumlarda (sipariş takibi, randevu, müşteri paneli gibi) değerlendirilebilecek dengeli bir seçenektir. Kullanıcının ana ekrana eklemeyi kendisinin yapması gerektiği ve bazı cihaz özelliklerinin web'den erişilemediği unutulmamalıdır.

Karşılaştırma

Mobil uyumlu sitePWAMağaza uygulaması
Kullanıcı nasıl erişir?Tarayıcıdan, bir bağlantıylaTarayıcıdan; isterse ana ekrana eklerMağazadan indirir
Arama motorlarında görünür mü?EvetEvet, web sayfası olarakUygulama içeriği web araması için ayrı bir konu
Mağaza incelemesiYokYokVar; her güncelleme incelenir
Cihaz özelliklerine erişimTarayıcının izin verdiği ölçüdeTarayıcının izin verdiği ölçüdeEn geniş
Kod tabanıTekTekPlatform başına ya da çapraz platform araçlarıyla
BakımSite bakımıSite bakımı ve yüklü sürümün davranışıUygulama sürümleri, mağaza gereksinimleri ve işletim sistemi güncellemeleri

Mağaza hesapları ve ücretleri

Bir uygulamayı mağazalarda yayınlamak için geliştirici hesabı gerekir. Yazının hazırlandığı tarihte resmî sayfalarda yer alan bilgiler şöyledir:

Bu ücretler yalnızca hesap içindir; uygulamanın tasarımı, geliştirilmesi, sunucu altyapısı ve sürekli bakımı ayrı bir maliyet kalemidir. Ücretler değişebileceği için güncel tutarı ilgili sayfadan kontrol edin.

Karar vermek için beş soru

  1. Müşterilerim benimle ne sıklıkla etkileşime giriyor: yılda birkaç kez mi, haftada birkaç kez mi?
  2. Telefonun kamerası, konumu, Bluetooth'u ya da arka plan çalışması gibi özelliklerine gerçekten ihtiyacım var mı?
  3. Uygulama, web sitemin sunamadığı hangi işlevi sunacak?
  4. Uygulamayı yalnızca yayınlamak değil, işletim sistemi güncellemelerine ve mağaza kurallarına uygun biçimde yıllarca güncel tutmak için bütçem ve ekibim var mı?
  5. Web sitem telefonda bugün gerçekten iyi çalışıyor mu?

Son sorunun yanıtı "hayır" ise, uygulamadan önce siteyi düzeltmek neredeyse her zaman daha doğru bir başlangıçtır. Proje fikrinizi bir yazılım ekibine nasıl anlatacağınızı Yazılım Projesi Brifi Nasıl Hazırlanır? yazımızda ele aldık.

Sık sorulan sorular

Uygulamam olursa web sitesine ihtiyacım kalmaz mı? Kalır. Yeni müşteriler sizi çoğunlukla arama sonuçları, haritalar ve paylaşılan bağlantılar üzerinden bulur ve karşılarına bir web sayfası çıkar. Google da siteleri mobil sürümleriyle dizine ekler. Uygulama, sitenin yerine değil yanına konumlanır.

Mevcut sitemi uygulamaya çevirip mağazaya yükleyebilir miyim? Mağaza kuralları buna sıcak bakmaz. Apple, uygulamanın paketlenmiş bir web sitesinin ötesine geçmesini ister; Google Play de sınırlı işlevli uygulamalara izin vermez. Uygulama, siteden farklı ve gerçek bir işlev sunmalıdır.

PWA, iPhone'da da çalışır mı? Evet, ancak iPhone ve iPad'de otomatik kurulum istemi yoktur; kullanıcı Safari'nin paylaş menüsünden ana ekrana eklemelidir. Ana ekrana eklenmiş web uygulamaları iOS 16.4'ten bu yana bildirim de alabilir.

Hem iOS hem Android için ayrı ayrı mı geliştirmek gerekir? Her iki platform için ayrı yerel geliştirme de, tek kod tabanından iki platforma çıkan çapraz platform araçları da kullanılabilir. Hangisinin uygun olduğu; uygulamanın ihtiyaç duyduğu cihaz özelliklerine, performans beklentisine ve ekibin deneyimine göre değerlendirilir.

Uygulama yaptırmak ne kadar sürer? Kapsama göre büyük farklılık gösterir. Ekran sayısı, kullanıcı hesapları, ödeme, yönetim paneli ve mevcut sistemlerle entegrasyon gibi gereksinimler netleşmeden sağlıklı bir süre verilemez. Önce ihtiyacı ve ilk sürümün kapsamını netleştirmek en doğru başlangıçtır.

İşletmeniz için web sitesi, PWA ya da mobil uygulamadan hangisinin uygun olduğunu birlikte değerlendirmek isterseniz özel yazılım geliştirme hizmetimizi inceleyebilir ya da bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Projenizi Birlikte Hayata Geçirelim

İhtiyacınızı anlatın; kapsamı, süreyi ve doğru teknoloji yaklaşımını birlikte netleştirelim.